Ζάλη και Ίλιγγος

Ζάλη και Ίλιγγος

Τι είναι ίλιγγος;

Ο ίλιγγος δεν είναι  νόσος αλλά σύμπτωμα ως αποτέλεσμα διαταραχής των συστημάτων που συμμετέχουν στη διατήρηση της ισορροπίας. Μπορεί να οφείλεται σε πολλούς  παράγοντες.

Με το όρο ίλιγγο εννοούμε την αίσθηση ότι μετακινούμαστε ενώ είμαστε ακίνητοι. Συνήθως ο ίλιγγος είναι περιστροφικός αλλά μπορεί να προκαλεί και την αίσθηση της μετακίνησης από την μία πλευρά στην άλλη ή της πτώσης από ύψος. Μπορεί να γίνει αντιληπτός με δύο τρόπους: 1) το περιβάλλον γύρω μας κινείται (πχ το ταβάνι έρχεται επάνω μας ή το δωμάτιο γυρίζει γύρω -γύρω) 2) εμείς αισθανόμαστε ότι κινούμαστε σε σχέση με τον χώρο.  Ο μη περιστροφικός ίλιγγος περιλαμβάνει τους  ασθενείς που παραπονούνται για αίσθημα ζάλης – θολώματος – αστάθειας καθώς και αυτούς με αίσθηση λιποθυμίας.

Άλλα συμπτώματα κατά την διάρκεια του ιλίγγου μπορεί να είναι:

  • Ναυτία, εμετοί
  • Πονοκέφαλος
  • Αστάθεια
  • Πτώσεις
  • Εφίδρωση
  • Ταχυπαλμία
  • Διπλωπία

Πού οφείλεται ο ίλιγγος;

Ο ίλιγγος οφείλεται σε βλάβη του αιθουσαίου συστήματος. Το αιθουσαίο σύστημα είναι υπεύθυνο για την διατήρηση της ισορροπίας στον χώρο. Ξεκινά από τον λαβύρινθο που βρίσκεται στο βάθος του αυτιού. Ο λαβύρινθος μέσω των αιθουσαίων νεύρων συνδέεται με τα κέντρα της ισορροπίας εντός του εγκεφάλου που είναι οι αιθουσαίοι πυρήνες. Οι τελευταίοι δέχονται επιπλέον πληροφορίες από τα μάτια και από υποδοχείς στους μυς του σώματος που «ενημερώνουν» συνεχώς τον εγκέφαλο για την θέση του σώματος, κυρίως του κεφαλιού, στον χώρο. Οποιαδήποτε βλάβη στην πορεία αυτού του κυκλώματος από την κάθε πλευρά (αριστερά ή δεξιά) προκαλεί ίλιγγο. Τα συνηθέστερα αίτια εντοπίζονται στους λαβυρίνθους και στα αιθουσαία νεύρα. Στην περίπτωση αυτή ο ίλιγγος λέγεται περιφερικού τύπου ενώ σε βλάβη των αιθουσαίων πυρήνων εντός του κεντρικού νευρικού συστήματος  μιλάμε για ίλιγγο κεντρικού τύπου.

Ποια είναι τα συχνότερα αίτια ιλίγγου;

Τα συχνότερα αίτια είναι οι ιώσεις, ο ίλιγγος θέσης, η νόσος Meniere και οι κακώσεις.

  • Οι ιώσεις προκαλούν συνήθως φλεγμονή στα αιθουσαία νεύρα ή στον λαβύρινθο(αιθουσαία νευρωνίτιδα ή λαβυρινθίτιδα). Παρόμοιες βλάβες μπορεί να προκαλέσει και η μέση ωτίτιδα. Γενικά οι βλάβες αυτές έχουν αργή αποκατάσταση διάρκειας εβδομάδων.
  • Ο καλοήθης παροξυσμικός ίλιγγος θέσης προκαλεί στιγμιαία επεισόδια ιλίγγου που παράγονται σε αλλαγή θέσης της κεφαλής. Οφείλεται σε μετακίνηση της ωτοκονίας ( μικροί κρύσταλλοι εντός του λαβυρίνθου). Διαγνώσκεται με συγκεκριμένες δοκιμασίες και ανατάσσεται με χειρισμούς και ασκήσεις που επαναφέρουν την ωτοκονία στην θέση της.
  • Η νόσος Meniere προκαλεί επαναλαμβανόμενα επεισόδια ιλίγγου σε συνδυασμό με βαρηκοία και εμβοές. Αντιμετωπίζεται φαρμακευτικά.

Ποιοι γιατροί ασχολούνται με τον ίλιγγο;

Στην μεγαλύτερη πλειοψηφία τους ο ίλιγγος οφείλεται σε βλάβη του αυτιού ή των αιθουσαίων νεύρων και αντιμετωπίζεται από τους ωτορινολαρρυγγολόγους (ΩΡΛ). Κάθε ασθενής με ίλιγγο θα πρέπει να εξετάζεται καταρχήν από ΩΡΛ.

Πότε ένας ασθενής με ίλιγγο πρέπει να επισκέπτεται νευρολόγο;

Αν υπάρχει κάποιο από τα παρακάτω συμπτώματα θα πρέπει να γίνει εξέταση από νευρολόγο:

  • Σύγχυση
  • Δυσκολία στην ομιλία
  • Μούδιασμα ή αδυναμία στο πρόσωπο ή σε κάποιο άκρο
  • Τρέμουλο ή αδεξιότητα σε κάποιο άκρο
  • Διπλωπία
  • Κλείσιμο του βλεφάρου από το ένα μάτι
  • Έντονη αστάθεια ακόμα κι αν υπάρχει στήριξη σε σταθερό αντικείμενο.
  • Έντονος πονοκέφαλος

Ποιες νευρολογικές παθήσεις προκαλούν ίλιγγο;

Οι νευρολογικές παθήσεις που προκαλούν ίλιγγο είναι λίγες με συχνότερη την αιθουσαία ημικρανία και πιο επείγουσα τα αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια.

 

  • Αιθουσαία ημικρανία

Αυτή η μορφή ημικρανίας συνδυάζει ημικρανικού τύπου κεφαλαλγία μαζί με ίλιγγο. Είναι συχνή καθώς επηρεάζει 1% του γενικού πληθυσμού. Συνήθως εμφανίζεται στην 4η δεκαετία αλλά και σε άλλες ηλικιακές ομάδες όπως στα παιδιά. Στην πάθηση αυτή, εκτός από πονοκέφαλο, εμφανίζονται αιθουσαία συμπτώματα όπως ίλιγγος, ζάλη και αστάθεια. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να εμφανίζονται πριν, κατά την διάρκεια ή μετά από τον πόνο της ημικρανίας. Πολλές φορές προηγούνται ημικρανικές κρίσεις για πολλά χρόνια πριν. Για την διάγνωση της αιθουσαίας ημικρανίας υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια: α) ιστορικό ημικρανικών κρίσεων. β) ιστορικό τουλάχιστον πέντε επεισοδίων ιλίγγου και άλλων αιθουσαίων συμπτωμάτων διάρκειας από 5 λεπτά ως 72 ώρες. γ) τουλάχιστον στα μισά από τα επεισόδια αυτά να υπάρχει ημικρανική κεφαλαλγία ή φωτοφοβία ή ημικρανική αύρα. Η θεραπεία είναι παρόμοια με αυτή των άλλων μορφών ημικρανίας.

  • Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο

Ισχαιμικές βλάβες στο στέλεχος του εγκεφάλου στην περιοχή των αιθουσαίων πυρήνων μπορεί να προκαλέσουν αίσθημα ιλίγγου. Συνήθως συνυπάρχουν και άλλα συμπτώματα όπως δυσαρθρία, διπλωπία, αδυναμία-μούδιασμα σε ένα άκρο, δυσκολία στην κατάποση καθώς και ευρήματα από την νευρολογική εξέταση.Πρόκειται για επείγουσα κατάσταση και χρειάζεται η μεταφορά του ασθενή στο νοσοκομείο.

 

  • Δυσπλασία Arnold Chiari τύπου 1

Πρόκειται για μία συγγενή διαταραχή που εντοπίζεται στην οπίσθια επιφάνεια του κρανίου στο σημείο ένωσης με την σπονδυλική στήλη. Υπάρχουν 4 τύποι με πιο συχνό την τύπου 1. Στην περίπτωση αυτή μπορεί να εμφανιστεί μετά τα 20 έτη κεφαλαλγία στο οπίσθιο μέρος του κεφαλιού που επιδεινώνεται με την σωματική άσκηση. Κατά τον ίδιο τρόπο μπορεί να εμφανισθούν αίσθημα ιλίγγου, εμβοές και αστάθεια. Συνήθως πρόκειται για ασυμπτωματική πάθηση και ακόμα κι αν υπάρχουν συμπτώματα ιλίγγου πρέπει να αποκλεισθούν καταρχήν άλλες αιτίες.

 

  • Μεταδιασεισικό Σύνδρομο

Η διάσειση είναι η πιο ήπια μορφή κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης. Το μεταδιασεισικό σύνδρομο αποτελείται από διάφορα συμπτώματα με συνηθέστερα την ζάλη και τον πονοκέφαλο. Συμβαίνει στο 30-80% των ασθενών και διαρκεί συνήθως 3 μήνες. Αναφέρονται και άλλα συμπτώματα όπως ναυτία, εμβοές, διαταραχή συγκέντρωσης, διαταραχή του ύπνου, θολή όραση, άγχος και ανησυχία. Η ζάλη και το αίσθημα ιλίγγου μπορεί να οφείλονται σε τραυματισμό εγκεφαλικών κέντρων, σε καλοήθη ίλιγγο θέσης, σε διάσειση του λαβυρίνθου ή σε μετατραυματικό στρες. Χρειάζεται προσεκτική εξέταση και απεικόνιση προκειμένου να δοθεί φαρμακευτική αγωγή.

 

  • Νευρεκφυλιστικές παθήσεις

 

Ο ίλιγγος μπορεί να είναι σύμπτωμα αρκετών εκφυλιστικών παθήσεων. Πχ στην νόσο Πάρκινσον οι ασθενείς μπορεί να παραπονιούνται αρχικά για αστάθεια ή αίσθημα ζάλης λόγω της διαταραχής βάδισης (συρτό ή επιταχυνόμενο βήμα)

Τα παρκινσονικά σύνδρομα επίσης μπορεί να προκαλέσουν αίσθημα ιλίγγου ή ζάλης.

Η Ατροφία Πολλαπλών Συστημάτων προκαλεί ορθοστατική υπόταση με επακόλουθη ζάλη και λιποθυμία, ίλιγγο, ταλαντοψία (ο ασθενής βλέπει τα αντικείμενα να μετακινούνται), αστάθεια στην βάδιση. Η ΠροιούσαΥπερπυρηνική Παράλυση εμφανίζεται αρχικά με πτώσεις και αστάθεια. Η αστάθεια είναι έντονη στο κατέβασμα σκάλας λόγω του περιορισμού της κίνησης των ματιών προς τα κάτω.

Οι Νωτιαιοπαρεγκεφαλιδικές Αταξίες είναι μια ομάδα κληρονομικών εκφυλιστικών παθήσεων που χαρακτηρίζεται κυρίως από αργή και προοδευτική παρεγκεφαλιδική βλάβη. Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να είναι η αστάθεια και η ταλαντοψία.

Τι είναι η αιθουσαία ημικρανία;

Πολύ συχνά ασθενείς αναφέρουν ότι υποφέρουν ότι πάσχουν από «πονοκέφαλο και ζαλάδες». Υπάρχει περίπτωση να έχουν αιθουσαία ημικρανία. Η αιθουσαία ημικρανία ή ημικρανικός ίλιγγος είναι μια μορφή ημικρανίας που συνδυάζει την ημικρανία μαζί με επεισόδια ιλίγγου/ζάλης. Είναι πιο συχνή στις γυναίκες και στις ηλικίες των 30-40 χρονών. Η διάγνωσή της δεν είναι εύκολη γιατί τα συμπτώματα πονοκέφαλου και ιλίγγου συνήθως δεν εμφανίζονται ταυτόχρονα. Συχνά, οι ασθενείς μπορεί να έχουν ημικρανία για 15-20 χρόνια πριν την εμφάνιση επεισοδίων ιλίγγου.

Για την διευκόλυνση της διάγνωσης έχουν θεσπιστεί τα παρακάτω κριτήρια

Α. Τουλάχιστον 5 επεισόδια με αιθουσαία συμπτώματα(1) μέτριας ή μεγάλης βαρύτητας που διαρκούν από 5 λεπτά ως 3 μέρες.

Β. Ιστορικό ημικρανίας με ή χωρίς αύρα.

Γ. Εμφάνιση ενός ή περισσότερων ημικρανικού τύπου συμπτωμάτων  στο 50 % των ανωτέρω επεισοδίων. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να εμφανίζονται μαζί, πριν ή μετά τα αιθουσαία συμπτώματα.

  • Πονοκέφαλος με τουλάχιστον δύο χαρακτηριστικά: μονόπλευρη εντόπιση, σφυγμώδης, μέτριος ή έντονος πόνος, επιδείνωση με την σωματική δραστηριότητα.
  • Ηχοφοβία και φωτοφοβία
  • Οπτική αύρα

Δ. Αποκλεισμός άλλης αιτίας βλάβης του αιθουσαίου συστήματος.

(1): με τον όρο αιθουσαία συμπτώματα εννοούμε αίσθημα ιλίγγου (αίσθημα ότι μετακινούμαστε εμείς ή ο χώρος γύρω μας), αίσθημα ζάλης μετά από αλλαγή θέσης της κεφαλής ή στην μετακίνηση της κεφαλής, αίσθημα ζάλης με ναυτία, αίσθημα βύθισης, εμβοές και αστάθεια.

Δεν υπάρχει ειδική εξέταση για την διάγνωση. Η MRI εγκεφάλου και ο νευρωτολογικός  έλεγχος χρησιμοποιούνται για τον αποκλεισμό άλλων παθήσεων.

Η πάθηση αυτή ανήκει στις ημικρανίες και έχει παρόμοιους εκλυτικούς παράγοντες: έμμηνο ρύση, στρες, αυπνία, αφυδάτωση, κάποιες τροφές(πχ σοκολάτα, αλκοόλ)

Δεν υπάρχει κάποια τεκμηριωμένη θεραπεία καθώς δεν έχει γίνει μελέτη σε μεγάλες σειρές ασθενών.

Στην οξεία φάση των αιθουσαίων συμπτωμάτων συστήνονται αντιεμετικά και φάρμακα για τον ίλιγγο. Για την προφύλαξη των επεισοδίων συστήνεται η  θεραπεία της ημικρανίας με έμφαση στην τοπιραμάτη, στους ανταγωνιστές ασβεστίου και στην αμιτρυπτιλίνη. Γενικά χρειάζεται προσοχή στις συνήθειες ύπνου, φαγητού και δραστηριοτήτων που μπορεί να προκαλέσουν κρίσεις.

Η διάγνωση της αιθουσαίας ημικρανίας είναι δύσκολη και απαιτεί προσεκτική εξέταση και λήψη ιστορικού από έμπειρο νευρολόγο.

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH