Πτώσεις στην τρίτη ηλικία: Πως μπορούν να προστατευθούν οι ηλικιωμένοι

Οι πτώσεις αποτελούν βασική αιτία θανάτου και τραυματισμού στην τρίτη ηλικία. Συχνά προκαλούν κατάγματα και μόνιμη φοβία στο περπάτημα. Το 1/3 των ατόμων άνω των 65 χρονών έχουν πέσει στην διάρκεια ενός  έτους. Συνήθως οι ασθενείς δεν αναφέρουντις πτώσεις θεωρώντας τις πιθανώς αναπόφευκτες. Υπάρχουν, όμως, τρόποι αποφυγής και οφείλουν όλοι οι επιστήμονες υγείας που ασχολούνται με αυτή την ευαίσθητη ηλικιακή ομάδα να ρωτάνε ειδικά για αυτές κατά την λήψη του ιστορικού.

Για να καταλάβουμε γιατί οι ηλικιωμένοι πέφτουν πρέπει να αντιληφθούμε την πολυπλοκότητα του μηχανισμού της βάδισης. Η φυσιολογική βάδιση εξαρτάται 1) από λεπτά νευρωνικά ενδοεγκεφαλικά κυκλώματα 2)από την το μυοσκελετικό σύστημα 3)από την άρτια επεξεργασία των αισθητηριακών πληροφοριών (ακοή, όραση, λεπτή αφή, αίσθηση του σώματος στον χώρο, ισορροπία κα). Εφόσον όλα τα ανωτέρω συγχρονίζονται σωστά και συνυπάρχει επαρκής συγκέντρωση και νοητική λειτουργία, η βάδιση διατηρείται. Βέβαια μεγαλώνοντας ο χαρακτήρας του περπατήματος αλλάζει: η ταχύτητα και ο διασκελισμός μειώνονται, η ισορροπία διατηρείται ανοίγοντας τα πόδια και τα κάτω άκρα είναι πιο αδύναμα.

Οι πιο ισχυροί παράγοντες κινδύνου για τις πτώσεις είναι η ύπαρξη προηγούμενων πτώσεων, η προυπάρχουσα διαταραχή στην βάδιση με χρήση μπαστουνιού, τα προβλήματα όρασης, η νόσος Πάρκινσον, η πολυφαρμακία (κυρίως αντιυπερτασικά, ηρεμιστικά, υπνωτικά), η ζάλη, η οστεοαρθρίτιδα με χρόνιο πόνο, ο σακχαρώδης διαβήτης και η ηλικία άνω των 80 χρονών. Επίσης μία πρόσφατη νοσηλεία ή ασθένεια, κάποιο ταξίδι ή κάποια αλλαγή στον περιβάλλοντα χώρο μπορεί να προκαλέσει πτώσεις.

Ευτυχώς υπάρχουν πλέον παρεμβάσεις με αποδεδειγμένα οφέλη όπως προκύπτουν από μεγάλες ιατρικές μελέτες. Καταρχήν σε ασθενείς με αυξημένο  κίνδυνο πτώσεων χρειάζεται εργοθεραπευτικήπαρέμβαση στην διαρρύθμιση του σπιτιού: διεύρυνση του χώρου, αυτοκόλλητα στα χαλιά, απομάκρυνση εμποδίων κλπ. Προγράμματα ήπιας άσκησης για ενδυνάμωση των μυών και φυσικοθεραπεία με ασκήσεις ισορροπίας είναι επίσης πολύ χρήσιμα. Πρόσφατα αναγνωρίσθηκε και η ελάττωση της συχνότητας των πτώσεων με την χρήση της βιταμίνης D σε δόσεις 700 IU/d. Τέλος η αναθεώρηση των φαρμάκων, η διόρθωση καταρράκτη και διαθλαστικών ανωμαλιών και η χρήση αντιολισθητικής σόλας  στους εξωτερικούς χώρους είναι αποτελεσματικά μέτρα πρόληψης.

Οι πτώσεις δεν θεωρούνται αποτέλεσμα της γήρανσης και συχνά υποτροπιάζουν. Υπάρχουν αναστρέψιμοι παράγοντες κινδύνου, απλά θα πρέπει να ρωτάμε τους ασθενείς μας!

*Η Δήμητρα Σαλή είναι Διπλωματούχος Κλινικής Νευρολογίας του Κολεγιακού Πανεπιστημίου του Λονδίνου, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και Επιμελήτρια της Β’ Νευρολογικής Κλινικής στην Ευρωκλινική Αθηνών.

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH