Περί Νευρολογίας

ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ ΓΙΑ ΤΙΣ ΝΕΥΡΟΛΟΓΙΚΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ

ΑΝΟΙΑ

Ποιά η διαφορά ανάμεσα σε Άνοια και Alzheimer;

Ο όρος άνοια χρησιμοποιείται για να περιγράψει ένα σύνολο συμπτωμάτων. Τα συμπτώματα των διαφόρων μορφών άνοιας ποικίλουν και περιλαμβάνουν απώλεια μνήμης, σύγχυση, διαταραχή συμπεριφοράς και διάθεσης.
Υπάρχουν διάφορα είδη άνοιας.  H άνοια ή νόσος Alzheimer  είναι η πιο συχνή. Άλλες μορφές άνοιας είναι η αγγειακή, η άνοια με σωμάτια lewy και η μετωποκροταφική άνοια. Σε κάποιες περιπτώσεις η άνοια είναι μεικτή δηλαδή οφείλεται σε συνδυασμό νόσου Alzheimer και αγγειακής ή άνοιας με σωμάτια Lewy.

Συνεχώς ξεχνάω, έχω άνοια;

Πολλοί από εμάς ξεχνάμε καθημερινά απλά πράγματα όπως ονόματα ή που βάλαμε τα κλειδιά μας. Αυτό το φαινόμενο είναι συχνό στην έντονη καθημερινή ζωή και δεν είναι απαραίτητα σημάδι άνοιας. Στην άνοια η απώλεια μνήμης είναι πολύ πιο σοβαρή, τόσο ώστε να δυσχεραίνει τις καθημερινές δραστηριότητες. Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους ξεχνάμε εύκολα. Κάποια φάρμακα, η κατάθλιψη, έλλειψη βιταμινών και οι θυρεοειδοπάθειες μπορούν να προκαλέσουν εξασθένιση της μνήμης. Χρειάζεται σωστή διάγνωση από έμπειρο γιατρό.

Η άνοια είναι κληρονομική;

Η άνοια είναι κατεξοχήν νόσος της τρίτης ηλικίας. Όσο μεγαλώνουμε είναι πιο πιθανό στο περιβάλλον μας να έχουμε συγγενείς που πάσχουν. Δεν σημαίνει όμως ότι θα νοσήσουμε κι εμείς. Συνήθως τα γονίδια που κληρονομούμε από τους γονείς μας έχουν πολύ μικρή επίδραση στον κίνδυνο να πάθουμε άνοια. Η ηλικία, ο τρόπος ζωής και το περιβάλλον είναι επίσης καθοριστικοί παράγοντες στη διάγνωση της άνοιας.

Όψιμης έναρξης νόσος Alzheimer

H όψιμη νόσος Alzheimer συνήθως εμφανίζεται μετά τα 65 έτη. Είναι η πιο συχνή μορφή Alzheimer και οφείλεται σε συνδυασμό παραγόντων κινδύνου όπως είναι η ηλικία, ο τρόπος ζωής και το περιβάλλον. Η γονιδιακή μας ταυτότητα επίσης συμβάλλει στην εμφάνιση της νόσου αν έχουμε κάποια «γονίδια κινδύνου».
Το πιο γνωστό  από αυτά είναι το γονίδιο ΑΡΟΕ. Υπάρχουν 3 υπότυποί του: ΑΡΟΕ2, ΑΡΟΕ3, ΑΡΟΕ4. Κληρονομούμε δύο αντίγραφα, ένα από κάθε γονιό. Όσοι έχουν ένα αντίγραφο του ΑΡΟΕ 4(το 25% του πληθυσμού) έχουν τριπλάσια πιθανότητα να νοσήσουν. Περίπου το 2% του πληθυσμού έχει και τα δύο αντίγραφα-ένα από τον κάθε γονέα- που σημαίνει οκταπλάσια πιθανότητα νόσησης.  Ακόμα όμως και σε αυτή την περίπτωση μπορεί η νόσος να μην εκδηλωθεί αν δεν επιδράσουν αρνητικά οι μη γονιδιακοί παράγοντες.

Πρώιμης έναρξης νόσος Alzheimer

Ένα πολύ μικρό ποσοστό των ασθενών με Alzheimer (λιγότερο από 4%) νοσούν σε νέες ηλικίες, συνήθως στη δεκαετία των 50 ή πριν τα 65 χρόνια.

Υπάρχουν πολύ σπάνιες μορφές της πρώιμης νόσου Alzheimer που κληρονομούνται με γονίδια που μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά. Τα γονίδια αυτά προκαλούν άνοια σε πολύ  νεαρή ηλικία ακόμα και στη δεκαετία των 30. Προς το παρόν έχουν ταυτοποιηθεί 3 γονίδια: α)το ΑΡΡ (amyloid precursor protein) β) το γονίδιο της πρεσελινίνης 1 γ) το γονίδιο πρεσελινίνης 3. Τα γονίδια αυτά εμπλέκονται στο σχηματισμό μιας πρωτεϊνης που λέγεται αμυλοειδές. Αν κάποιο από αυτά τα γονίδια είναι ελαττωματικό μπορεί να οδηγήσει σε παθολογική συσσώρευση αμυλοειδούς στον εγκέφαλο. Η παθολογική αυτή συσσώρευση είναι η μία βασική αιτία της Alzheimer.

Η ύπαρξη ενός τέτοιου ελαττωματικού γονιδίου προκαλεί πάντα εκδήλωση της νόσου και μεταφέρεται με 50% πιθανότητα στα παιδιά του πάσχοντα. Πάντως, οι περιπτώσεις αυτές είναι πολύ σπάνιες.

Είναι αλήθεια ότι η άνοια προσβάλλει μόνο τους ηλικιωμένους;

Όχι, αλλά συνήθως οι ασθενείς είναι μεγαλύτεροι από 65 χρονών. Υπάρχουν σπάνιες μορφές άνοιες σε ανθρώπους νεότερους από 50 χρονών.

Υπάρχουν περισσότερες γυναίκες από άντρες με άνοια;

Ναι.

Ενδεχομένως η διαφορά αυτή οφείλεται στο γεγονός ότι οι γυναίκες ζουν περισσότερο από τους άντρες.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Πώς μπορώ να μειώσω τον κίνδυνο να πάθω άνοια;

Δεν υπάρχει βέβαιος τρόπος πρόληψης της άνοιας αλλά κάποιοι παράγοντες κινδύνου μπορεί να μειωθούν. Ο υγιεινός τρόπος ζωής και η τακτική σωματική άσκηση ενδεχομένως ελαττώνουν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Είναι πολύ σημαντική η διατήρηση καλής υγείας στην μέση ηλικία.

Υγιεινός τρόπος ζωής σημαίνει:

  • Όχι κάπνισμα
  • Τακτική άσκηση
  • Καλό σωματικό βάρος
  • Υγιεινή διατροφή, μεσογειακή δίαιτα
  • Έλεγχος αρτηριακής πίεσης, χοληστερίνης
  • Περιορισμός αλκοόλ

ΔΙΑΤΡΟΦΗ

Υπάρχουν συγκεκριμένες τροφές που βοηθάνε;

Σημαντικό ρόλο στην υγιεινή διατροφή έχουν τα λιπαρά οξέα ω-3 που βρίσκονται στα ψάρια. Δεν υπάρχουν όμως αρκετά στοιχεία που να αποδεικνύουν τη χρήση τους στην πρόληψη της άνοιας. Το ίδιο ισχύει και για το λάδι καρύδας. Μελέτες γίνονται επίσης για την καφεϊνη, το ginseng και το ginkgo biloba. Υπάρχουν ενδείξεις για τον βοηθητικό τους ρόλο αλλά χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα.

Η κατανάλωση αλκοόλ ελαττώνει τον κίνδυνο άνοιας;

Κάποιες μελέτες αναφέρουν ελάττωση της συχνότητας άνοιας με μικρή κατανάλωση αλκοόλ αλλά τα ευρήματα δεν είναι απόλυτα. Η υπερκατανάλωση αλκοόλ οδηγεί στην άνοια των αλκοολικών (σύνδρομο wernicke-korsakoff).

Υπάρχει όφελος από την λήψη βιταμινών Β;

Η νόσος Alzheimer έχει συνδεθεί με υψηλά επίπεδα ομοκυστεϊνης. Η ομοκυστεϊνη μπορεί να ελαττωθεί με την λήψη βιταμινών Β και φυλλικού οξέος. Δεν έχει αποδειχθεί όμως ότι επηρεάζουν την μνήμη ή την εξέλιξη της νόσου.

ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ

Γιατί είναι σημαντική η σωματική άσκηση;

Η  άσκηση έχει πολλαπλά οφέλη όπως η μείωση της αρτηριακής πίεσης, η βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας και η προστασία από εγκεφαλικά επεισόδια. Επίσης μειώνει το σωματικό βάρος και τον κίνδυνο εμφάνισης σακχαρώδη διαβήτη. Οι υψηλές τιμές σακχάρου και η υπέρταση ενοχοποιούνται για εμφάνιση άνοιας επομένως η άσκηση έμμεσα βοηθάει στην προφύλαξη από αυτή.

Πρέπει να συντηρώ κάποια hobbies;

Είναι διαπιστωμένο ότι δραστηριότητες που απαιτούν πνευματική προσπάθεια ελαττώνουν τον κίνδυνο για άνοια. Για παράδειγμα τα σταυρόλεξα, το Sudoku, τα παζλ, κάποιο hobby διεγείρουν τον εγκέφαλο και συντηρούν την καλή του λειτουργία.

Υπάρχουν νοσήματα που αυξάνουν τον κίδυνο για άνοια;

Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι παρακάτω παθήσεις αυξάνουν τον κίδυνο για άνοια:

  • Νόσος Πάρκινσον
  • Εγκεφαλικό επεισόδιο
  • Σακχ. Διαβήτης τύπου 2
  • Υψηλή αρτηρισακή πίεση
  • Κατάθλιψη
  • Σύνδρομο Down
  • Ήπια γνωσιακή διαταραχή

Οι κακώσεις κεφαλής αυξάνουν τον κίνδυνο για άνοια;

Τα αποτελέσματα είναι διφορούμενα. Υπάρχουν μελέτες που υποδηλώνουν ότι οι κακώσεις της κεφαλής αυξάνουν τον κίνδυνο ενώ σε άλλες αυτή η συσχέτιση δεν αποδεικνύεται .

Η λήψη στατινών μειώνει τον κίνδυνο της άνοιας;

Πρόσφατες μελέτες δεν απέδειξαν ότι η η λήψη στατινών για την μείωση της χοληστερίνης μειώνει τον κίνδυνο άνοιας.

Η ασπιρίνη προλαμβάνει την άνοια;

Όχι. Η ασπιρίνη όπως και άλλα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη έχουν μελετηθεί εκτενώς ως προφυλακτικοί παράγοντες για την άνοια, όμως δεν έχει αποδειχθεί ότι παρέχουν προστασία.

ΚΕΦΑΛΑΛΓΙΕΣ

Τί είναι ημικρανία;

Η ημικρανία δεν είναι απλά μια μορφή κεφαλαλγίας αλλά μία  περίπλοκη νευρολογική οντότητα που μπορεί να προκαλέσει μεγάλη ποικιλία συμπτωμάτων. Εκτός από την κεφαλαλγία άλλα συχνά συμπτώματα είναι η ευαισθησία στο φως, στον ήχο, στην αφή και στην όσφρηση, ναυτία, κόπωση, ζάλη και δυσκολία συγκέντρωσης. Μερικοί ασθενείς έχουν όλα τα συμπτώματα ενώ άλλοι ένα ή κανένα από αυτά. Οι κρίσεις ημικρανίας διαφέρουν σε κάθε ασθενή αλλά ακόμα και στον ίδιο ασθενή μποορεί να είναι διαφορετικές κάθε φορά. Πολλοί ασθενείς έχουν συνδέσει την ημικρανία με πολύ δυνατό πονοκέφαλο αλλά σε κάποιους ο πόνος  μπορεί να είναι πολύ ήπιος. Στην τυπική κρίση ημικρανίας ο πόνος είναι μέτριας ή μεγάλης έντασης, σφυγμώδης, στη μία πλευρά του κεφαλιού και επιδεινώνεται με τις κινήσεις. Οι ασθενείς την ώρα της κρίσης θέλουν να είναι κάπου σκοτεινά και ήσυχα.
Υπάρχουν κάποιες ερωτήσεις που βοηθούν στη διάγνωση της ημικρανίας
•    Επηρεάζει  ο ποκέφαλος τις καθημερινές δραστηριότητες;
•    Υπάρχει ευαισθησία στο φως, στους ήχους, στις μυρωδιές και στην αφή την ώρα της κρίσης;
•    Υπάρχει ναυτία με τον πονοκέφαλο;
•    Περνάει ο πόνος με τον ύπνο;
•    Υπάρχουν άλλα μέλη στην οικογένεια με πονοκεφάλους;
•    Συνδυάζεται η εμφάνιση ημικρανίας με την περίοδο;
Αν οι απαντήσεις είναι πάνω από μία τότε πιθανόν πάσχετε από ημικρανίες.

Έχω περισσότερους από έναν τύπο κεφαλαλγίας-είναι όλοι ημικρανίες;

Οι ασθενείς με ημικρανία μπορεί να έχουν ηπιότερους πονοκεφάλους συχνά ή καθημερινά ενώ οι πιο έντονοι συμβαίνουν μια φορά την εβδομάδα ή μια φορά τον μήνα. Είναι πιθανό και οι δύο τύποι κεφαλαλγίας να είναι ημικρανίες αλλά συχνά η ημικρανία συνυπάρχει με μια άλλη μορφή κεφαλαλγίας, την κεφαλαλγία τάσης.

Τί ισχύει για τον πονοκέφαλο λόγω ιγμορίτιδας;

Πολλοί ασθενείς πιστεύουν ότι έχουν πονοκέφαλο  εξαιτίας ιγμορίτιδας. Στην πραγματικότητα οι περισσότεροι πονοκέφαλοι που αποδίδονται σε ιγμορίτιδα είναι ημικρανίες.  Αυτή η σύγχυση μπορεί να δημιουργηθεί γιατί συχνά οι πονοκέφαλοι αυτοί προκαλούνται από τις αλλαγές του καιρού και ανακουφίζονται με ρινικά αποσυμφορητικά. Ακόμα όμως και οι ημικρανίες επηρεάζονται από τις κλιματικές αλλαγές και υφίενται από κάποια συστατικά που εμπεριέχονται στα ρινικά αποσυμφορητικά. Σε αντίθεση με την επικρατούσα άποψη, οι κεφαλαλγίες λόγω ιγμορίτιδας είναι πολύ σπάνιες ενώ οι ημικρανίες πάρα πολύ συχνές.

Τί προκαλεί ημικρανία;

Στο παρελθόν υπήρχε η θεωρία του αγγειόσπασμου των εγκεφαλικών αγγείων σαν αίτιο της ημικρανίας. Πρόσφατα έχει διαπιστωθεί ότι η ημικρανία προκαλείται από μεταβολές στα επίπεδα χημικών ουσιών και από ανώμαλη ηλεκτρική δραστηριότητα σε συγκεκριμένες εγκεφαλικές περιοχές. Μέσω εξειδικευμένων μεθόδων απεικόνισης φαίνεται ότι την ώρα της κρίσης υπάρχει μια ανώμαλη ηλεκτρική εκκένωση που εξαπλώνεται στην επιφάνεια του εγκεφάλου (φλοιός)καθώς και διέγερση των νευρικών κυττάρων εντός του εγκεφάλου (στέλεχος).

Πόσο συχνή είναι η ημικρανία;

Είναι πολύ συχνή: τουλάχιστον 25% (1 στις 4) των γυναικών και 8 % των αντρών πάσχουν.

Είναι κληρονομική;

Συνήθως απαντάται στα μέλη της ίδιας οικογένεας. Μπορεί η εμφάνισή της να ποικίλλει από γενιά σε γενιά αλλά υπάρχει γονιδιακή κληρονομικότητα. Παρολαυτά, δεν έχουν βρθεί τα γονίδια που την προκαλούν.

Χρειάζεται να κάνω μαγνητική εγκεφάλου αν έχω ημικρανίες;

Πολλοί ασθενείς με ημικρανία ανησυχούν μήπως έχουν όγκο ή ανεύρυσμα εγκεφάλου ή κάποια άλλη σοβαρή αιτία που προκαλεί πονοκεφάλους. Παρολαυτά η συντριπτική πλειοψηφία των ημικρανικών ασθενών δεν έχει κάποια αιτία που να απεικονίζεται στην μαγνητική τομογραφία. Είναι δύσκολο για τους ασθενείς να πιστέψουν ότι  πονούν τόσο πολύ χωρίς κάποια «ορατή» βλάβη. Στην πραγματικότητα όμως είναι πολύ σπάνιο η μαγνητική να αποκαλύψει οποιαδήποτε αιτία. Οι σοβαρές εγκεφαλικές βλάβες προκαλούν κεφαλαλγίες πολύ διαφορετικές από τις ημικρανίες. Για παράδειγμα, οι όγκοι προκαλούν συνεχείς πονοκεφάλους που επιδεινώνονται σταδιακά. Δεν προκαλούν πονοκέφαλο μόνο για μία ή δύο μέρες όπως συμβαίνει στην ημικρανία. Επομένως, η απεικόνιση μάλλον χρειάζεται στην περίπτωση που υπάρχει πόνος συνεχής, σταθερός ακόμα κι αν είναι ήπιος. Κατά τον ίδιο τρόπο τα ανευρύσματα δεν προκαλούν επαναλαμβανόμενους πονοκεφάλους και συνήθως προκαλούν και  άλλα νευρολογικά συμπτώματα. Συμπερασματικά, αν κάποιος εμφανίσει πολύ έντονη κεφαλαλγία για πρώτη φορά μπορεί να χρειασθεί να υποβληθεί σε απεικονιστικό έλεγχο. Αν τα επεισόδια κεφαλαλγίας επαναλαμβάνονται, έχουν χαρακτήρες ημικρανίας και η νευρολογική εξέταση είναι φυσιολογική δεν χρειάζεται απεικόνιση.

Πώς μπορώ να αποφύγω τις ημικρανίες;

Συχνά η ημικρανία προκαλείται από απώλεια γευμάτων, λήψη καφεϊνης, διαταραχή του ύπνου, την περίοδο, αλλαγή  στον καιρό, αεροπορικά ταξίδια, σωματική κόπωση, άγχος. Οι ημικρανικοί ασθενείς είναι πολύ επιρρεπείς στις αλλαγές του περιβάλλοντος και των συνηθειών του οργανισμού τους. Κάποιες από αυτές δεν ελέγχονται  υπάρχουν, όμως, τροποποιήσιμοι παράγοντες. Το κύριο μέλημα των ασθενών πρέπει να είναι η σταθερότητα: σταθερό ωράριο ύπνου και φαγητού, σταθερή λήψη καφεϊνης. Κάποιες φορές η ημικρανία συμβαίνει αρκετή ώρα μετά την υποκείμενη αιτία. Για παράδειγμα, μπορεί κάποιος να παραλείψει το μεσημεριανό γεύμα και να πάθει κρίση αργά το βράδυ. Παρόμοια, πολλοί ασθενείς παθαίνουν κρίσεις ημικρανίας όχι κατά την διάρκεια του στρες αλλά πολύ μετά όταν έχουν ηρεμήσει. Είναι χαρακτηριστικοί οι πονοκέφαλοι  στην πρώτη μέρα των διακοπών ή τα σαββατοκύριακα. Η καφεϊνη είναι ένα άλλο παράδειγμα που αποδεικνύει την σημασία της σταθερότητας. Η καφεϊνη προκαλεί αλλά και θεραπεύει τις ημικρανίες. Θεραπεύει όταν είναι στα μέγιστα επίπεδα και λειτουργεί ως εκλυτικό αίτιο όταν τα επίπεδά της στον οργανισμό πέφτουν. Αυτό σημαίνει ότι μέτρια ποσότητα καφεϊνης μπορεί να είναι αποδεκτή αρκεί να η ποσότητα να είναι ίδια κάθε μέρα.

Υπάρχουν συγκεκριμένες τροφές που πρέπει να αποφεύγω;

Υπάρχουν αρκετές τροφές που έχουν ενοχοποιηθεί ως αίτια ημικρανίας: η σοκολάτα, τα αμύγδαλα, το αλκοόλ (κυρίως το κόκκινο κρασί), τα τυριά. Δεν είναι απαραίτητο αυτές οι τροφές να αποκλεισθούν από το διαιτολόγιο γιατί δεν προκαλούν πάντα πονοκέφαλο, ιδίως αν λαμβάνονται σε μικρές ποσότητες και με γεμάτο στομάχι. Αν βέβαια παραλειφθεί ένα γεύμα και πριν το επόμενο μεσολαβήσει κατανάλωση τυριού και αλκοόλ, υπάρχει πιθανότητα πρόκλησης πονοκεφάλου. Σημασία έχει η ισορροπημένη διατροφή και η σταθερότητα των γευμάτων και όχι η απαγόρευση των παραπάνω τροφών.

Οι αλλαγές του καιρού μπορούν να προκαλέσουν πονοκέφαλο;

Ναι. Αναφέρονται πιο  συχνές κρίσεις ημικρανίας με τις αλλαγές της βαρομετρικής πίεσης.

Η άσκηση βοηθάει στις ημικρανίες;

Η αεροβική άσκηση είναι πολύ ευεργετική στη μείωση της συχνότητας και της βαρύτητας των κρίσεων. Δυστυχώς, αρκετοί ασθενείς διακόπτουν την άσκηση γιατί λόγω συχνών κρίσεων αισθάνονται ότι βρίσκονται σε κακή φυσική κατάσταση. Σε κάποιους ασθενείς η ίδια η άθληση προκαλεί ημικρανία, γεγονός που τους αναγκάζει να την σταματήσουν, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο διακοπής της άσκησης, επιδείνωσης των ημικρανιών κ.ο.κ. Επομένως, καλό είναι μια μορφή αερόβιας γυμναστικής να διατηρείται. Μπορεί να είναι κολύμπι, τρέξιμο, τέννις, ελλειπτική προπόνηση, αρκεί να υπάρχει επαρκής καρδιαγγειακή άσκηση.

Υπάρχουν φάρμακα που επιδεινώνουν τις ημικρανίες;

Ναι.
•    Τα αντισυλληπτικά ή οι θεραπείες ορμονικής υποκατάστασης. Σε κάποιες γυναίκες τα φάρμακα αυτά μπορεί να επιδεινώσουν τις ημικρανίες. Στην περίπτωση των αντισυλληπτικών πρέπει να επιλέγονται χάπια με χαμηλή περιεκτικότητα οιστρογόνων ή κάποια που δίνονται σε καθημερινή δόση, χωρίς ημέρες αποχής μέσα στον μήνα. Οι γυναίκες που πάσχουν από ημικρανία με αύρα και καπνίζουν πρέπει να αποφεύγουν τα αντισυλληπτικά δισκία λόγω αυξημένου κινδύνου ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου. Στην περίπτωση της μετα- εμμηνοπαυσιακής ορμονοθεραπείας είναι καλύτερα να αποφεύγεται σε ημικρανικές ασθενείς εκτός αν είναι απολύτως απαραίτητη. Πάντως, οι ημικρανίες συνήθως υποχωρούν στην εμμηνόπαυση.
•    Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα, κυρίως οι εκλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης σεροτονίνης, μπορούν να επιδεινώσουν τις ημικρανίες. Παράδειγμα τέτοιων φαρμάκων είναι η φλουοξετίνη, η σερτραλίνη, η βουπροπιόνη και η παροξετίνη. Επειδή η κατάθλιψη συχνά συνυπάρχει με την κεφαλαλγία μπορεί να γίνει αλλαγή του αντικαταθλιπτικού σε κάποιο άλλο: η αμιτριπτυλίνη ή ηντουλοξετίνη ενδεχομένως ελαττώνουν τις κεφαλαλγίες.
•    Τα αναλγητικά. Η κατάχρηση των αναλγητικών μπορεί να επιδεινώσει τους πονοκεφάλους.
Υπάρχουν και άλλες κατηγορίες φαρμάκων που μπορεί να επιδεινώσουν τους πονοκεφάλους. Σε κάθε επιδείνωση γνωστής κεφαλαλγίας θα πρέπει να αναζητείται τυχόν αλλαγή ή προσθήκη κάποιου φαρμάκου.

Υπάρχουν κάποιες βιταμίνες ή συμπληρώματα που βοηθούν στις ημικρανίες;

Υπάρχουν αρκετά συμπληρώματα που θεωρείται ότι βοηθούν. Από αυτά λίγα έχουν μελετηθεί σε επιστημονικές μελέτες.
•    Ριβοφλαβίνη. Η ριβοφλαβίνη είναι η βιταμίνη Β2 , διεγέρτης του μεταβολισμού του εγκεφάλου. Χρωματίζει με πορτοκαλί χρώμα τα ούρα αλλά, γενικά, είναι καλά ανεκτή. Η μέγιστη δόση είναι τα 400 mg.
•    Μαγνήσιο 300-500mg/ημέρα. Το μαγνήσιο είναι ένα συστατικό που συμμετέχει σε πολλαπλές λειτουργίες του οργανισμού. Διακυμάνσεις των επιπέδων του, ειδικά τα χαμηλά επίπεδα, μπορεί να προκαλέσουν κρίση ημικρανίας. Μπορεί να προκαλέσει επιγαστραλγία και διάρροια.
•    Μελατονίνη 3-6 mg πριν τον ύπνο. Η μελατονίνη χρησιμοποιείται ως υπναγωγό και για την αντιμετώπιση του jetlag. Σε κάποιες μελέτες φαίνεται ότι βοηθάει τόσο στην ημικρανία όσο και σε άλλες μορφές κεφαλαλγίας. Ειδικά σε ημικρανικούς ασθενείς με διαταραχή ύπνου ίσως αποτελεί αξιόλογη θεραπευτική επιλογή. Συνήθως δεν έχει παρενέργειες, ίσως μόνο πρωινή υπνηλία.

Ποιό φάρμακο μπορώ να πάρω όταν έχω κρίση ημικρανίας;

Υπάρχουν αρκετά φάρμακα που μπορούν να σταματήσουν μια κρίση ημικρανίας, τα λεγόμενα φάρμακα διαφυγής. Τα πιο συχνά χρησιμοποιούμενα είναι τα αντιφλεγμονώδη, οι τριπτάνες και οι εργοταμίνες. Θα πρέπει να λαμβάνονται όσο το δυνατό πιο έγκαιρα μετά την έναρξη της κρίσης, ενδεχομένως με τα πρώτα προειδοποιητικά συμπτώματα αν υπάρχουν.

Χρειάζεται να παίρνω κάποιο φάρμακο καθημερινά για πρόληψη των κρίσεων;

Εκτός από τα φάρμακα διαφυγής υπάρχουν και τα φάρμακα που δίνονται για την προφύλαξη/αποφυγή των κρίσεων ημικρανίας. Λαμβάνονται υπό προϋποθέσεις όπως είναι η συχνότητα των κρίσεων, ο αριθμός των ημερών με ημικρανία ανά μήνα, η ανταπόκριση στα φάρμακα διαφυγής, η επιθυμία του ασθενή. Αν ο ασθενής έχει ημικρανία πάνω από μία φορά την εβδομάδα ή αν οι περισσότερες κρίσεις δεν ανταποκρίνονται στα φάρμακα διαφυγής τότε υπάρχει ένδειξη λήψης προφυλακτικής αγωγής. Η θεραπεία αυτή δεν είναι χρόνια, συνήθως διαρκεί 6-12 μήνες.

ΝΟΣΟΣ ΤΟΥ ΠΑΡΚΙΝΣΟΝ

Τί είναι η νόσος Πάρκινσον;

Η νόσος Πάρκινσον, που περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1817, είναι μια από τις πιο σημαντικές φθοροποιούς νόσους της όψιμης ηλικίας. Υπολογίζεται ότι προσβάλλει το 1% των εβδομηντάχρονων αλλά συναντάται και στους νεότερους με ένα 10% των περιπτώσεων να εκδηλώνεται πριν την ηλικία των 50 χρονών. Πρόκειται για μια νόσο του εγκεφάλου που οδηγεί σε τρόμο, δυσκαμψία, βραδυκινησία και δυσκολία στη βάδιση και στην ισορροπία. Η νόσος Πάρκινσον είναι χρόνια και προοδευτική, δηλαδή διαρκεί πολύ καιρό και σταδιακά επιδεινώνεται.

Υπάρχει θεραπεία;

Προς το παρόν δεν υπάρχει θεραπεία της νόσου ή τρόπος αποφυγής της. Η φαρμακευτική αγωγή που χρησιμοποιείται στοχεύει στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων.

Τι προκαλεί τη νόσο του Πάρκινσον;

Η νόσος προκαλείται από την απώλεια των νευρικών κυττάρων σε μια περιοχή του εγκεφάλου που λέγεται μέλαινα ουσία. Τα νευρικά αυτά κύτταρα όταν λειτουργούν φυσιολογικά παράγουν μια ουσία που λέγεται ντοπαμίνη. Η ντοπαμίνη είναι ένας χημικός διαβιβαστής που συνδέει την μέλαινα ουσία με μια άλλη περιοχή του εγκεφάλου, τα βασικά γάγγλια. Η σύνδεση αυτή ρυθμίζει την ευκαμψία και τον συντονισμό των κινήσεων. Η έλλειψη ντοπαμίνης καταλήγει σε απώλεια του συντονισμού των κινήσεων.

Υπάρχει τρόπος αποφυγής της νόσου;

Όχι. Υπάρχει μόνο συμπτωματική θεραπεία.

Ποιά είναι τα συμπτώματα;

Τα τέσσερα κύρια συμπτώματα είναι:

  1. τρόμος (τρεμούλα) άκρων ή κάτω γνάθου,
  2. δυσκαμψία άκρων, κορμού,
  3. βραδυκινησία,
  4. έλλειψη στατικής ισορροπίας.

Άλλα συμπτώματα μπορεί να είναι:

  • πόνοι,
  • άνοια,
  • κόπωση,
  • διαταραχή ύπνου,
  • κατάθλιψη,
  • ανοσμία,
  • διαταραχή ούρησης,
  • δυσκοιλιότητα.

Πόσοι άνθρωποι πάσχουν από νόσο Πάρκινσον;

Υπολογίζονται σε 7-10 εκατομμύρια ανθρώπων παγκοσμίως. Η συχνότητα αυξάνει με την ηλικία. Οι άντρες ενδεχομένως νοσούν συχνότερα.

Είναι κληρονομική νόσος;

Αν και η νόσος συνήθως δεν κληρονομείται από γενιά σε γενιά, έχουν βρεθεί γονίδια που ευθύνονται για την εκδήλωσή της σε μικρό αριθμό οικογενειών. Συνήθως τα γονίδια αυτά προκαλούν σπάνιες με μορφές που εμφανίζονται σε νεαρές ηλικίες. Σε μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες, φαίνεται ότι άτομα με πρώτου βαθμού συγγενή που νοσεί έχουν ως και εννέα φορές περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν πάρκινσον, σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό.

Είναι θανατηφόρος νόσος;

Η νόσος πάρκινσον επιδεινώνεται προοδευτικά και επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής. Οι ασθενείς δυσκολεύονται να πραγματοποιήσουν απλές καθημερινές δραστηριότητες όπως να σηκωθούν από το κρεβάτι και να οδηγήσουν. Πολλοί αναγκάζονται να διακόψουν την εργασία τους λόγω της δυσκολίας στην κίνηση. Δεν είναι θανατηφόρος νόσος αλλά μπορεί να οδηγήσει σε θανατηφόρες επιπλοκές όπως λοιμώξεις. Γενικά, πάντως, με τις νέες θεραπείες το προσδόκιμο επιβίωσης δεν απέχει σημαντικά από των υγιών ανθρώπων.

Ποιά είναι η πορεία της νόσου;

Η νόσος δεν επηρεάζει όλους τους ασθενείς στον ίδιο βαθμό. Σε κάθε ασθενή τα συμπτώματα και ο βαθμός εξέλιξης είναι διαφορετικά. Τα πρώιμα συμπτώματα είναι ήπια και εμφανίζονται σταδιακά. Για παράδειγμα, στην αρχή μπορεί να υπάρχει ήπιος τρόμος ή δυσκολία του ασθενή να σηκωθεί από την καρέκλα. Μπορεί η φωνή να έχει χαμηλότερη ένταση ή να αλλάζει ο γραφικός χαρακτήρας με τα γράμματα να μικραίνουν.

Στη συνέχεια, τα συμπτώματα αρχίζουν να επηρεάζουν τις καθημερινές δραστηριότητες όπως το φαγητό. Ο τρόμος των χεριών συνήθως είναι το πρώτο σύμπτωμα που οδηγεί τους ασθενείς στον γιατρό.

Οι ασθενείς μπορεί να εμφανίσουν και το λεγόμενο παρκινσονικό βάδισμα που χαρακτηρίζεται από κύφωση, μικρά γρήγορα επιταχυνόμενα βήματα και ελαττωμένη αιώρηση των χεριών. Μπορεί να υπάρχει επίσης δυσκολία στην έναρξη ή στην συνέχιση της βάδισης.

Τα συμπτώματα συνήθως εμφανίζονται στη μία πλευρά του σώματος ή στο ένα άκρο. Προοδευτικά εμφανίζονται και στις δύο πλευρές.

Πώς γίνεται η διάγνωση της νόσου;

Δεν υπάρχουν εργαστηριακές εξετάσεις ειδικές για την διάγνωση. Η διάγνωση βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό και στην νευρολογική εξέταση. Η διάγνωση δεν είναι εύκολη γιατί συχνά συγχέεται με το φυσιολογικό γήρας. Ίσως χρειάζεται κάποιος χρόνος για τον ειδικό γιατρό προκειμένου να εξακριβωθεί ότι τα συμπτώματα είναι σταθερά και η νόσος βέβαιη. Η βελτίωση μετά την χορήγηση της κατάλληλης αγωγής αποτελεί ένα επιπλέον κριτήριο για την διάγνωση.

Πολλές φορές χρειάζονται κάποιες εξετάσεις ώστε να αποκλεισθούν άλλες διαγνώσεις. Συνήθως, πάντως, η απεικόνιση του εγκεφάλου με αξονική ή μαγνητική τομογραφία είναι φυσιολογική. Πρόσφατα, μια ειδική μέθοδος απεικόνισης, το DaT scan χρησιμοποιείται σε κάποιες περιπτώσεις αμφίβολης διάγνωσης.

Τί είναι η λεβοντόπα;

Η κύρια θεραπεία της Πάρκινσον είναι η λεβοντόπα. Είναι μια φυσική ουσία στον οργανισμό ανθρώπων και ζώων, απαραίτητη για την λειτουργία των νευρικών κυττάρων. Η λεβοντόπα βοηθάει στην ελάττωση του τρόμου και στα άλλα συμπτώματα της νόσου.

Πόσο αποτελεσματική είναι η λεβοντόπα;

Η βελτίωση των συμπτωμάτων μετά την χορήγηση της λεβοντόπας είναι θεαματική. Η αγωγή  είναι τόσο αποτελεσματική στα αρχικά στάδια σε βαθμό που οι ασθενείς ξεχνούν την ασθένεια. Η λεβοντόπα όμως δεν είναι θεραπεία. Αν και βελτιώνει τα συμπτώματα δεν αντικαθιστά τα νευρικά κύτταρα που χάνονται ούτε ανακόπτει την απώλειά τους. Επίσης, βοηθάει περισσότερο στην δυσκαμψία και στην βραδυκινησία και λιγότερο στην απώλεια ισορροπίας.

Έχει η λεβοντόπα παρενέργειες;

Η λεβοντόπα μπορεί να προκαλέσει ναυτία, εμετούς, υπνηλία και υπόταση. Σε μεγάλες δόσεις μπορεί να προκαλέσει ψευδαισθήσεις και ψύχωση.

Σε ασθενείς που παίρνουν μεγάλες δόσεις λεβοντόπα για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να εμφανισθούν οι λεγόμενες δυσ/υπερκινησίες. Πρόκειται για ακούσιες κινήσεις οι οποίες ελαττώνονται με μείωση της δόσης του φαρμάκου.

Σε κάποιους ασθενείς, η περίοδος αποτελεσματικότητάς της από την μία δόση στην άλλη μειώνεται με το πέρασμα του χρόνου, υποδηλώνοντας την ελάττωση της ανταπόκρισης στην αγωγή όσο η νόσος εξελίσσεται.

Η απότομη διακοπή της λεβοντόπα μπορεί να επιφέρει δυσάρεστες συνέπειες όπως ακινησία ή δύσπνοια. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει ο γιατρός να είναι ενήμερος για τις παρενέργειες του φαρμάκου ώστε να είναι δυνατή η σωστή ρύθμιση της δόσης.

Υπάρχουν άλλα φάρμακα για την νόσο του Πάρκινσον;

Άλλα φάρμακα είναι τα εξής:

  • Ντοπαμινεργικοί αγωνιστές
  • Αναστολείς ΜΑΟ-Β
  • Αναστολείς COMT
  • Αμανταδίνη
  • Αντιχολινεργικά

Οι ντοπαμινεργικοί αγωνιστές μιμούνται την δράση της ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Χρησιμοποιούνται είτε στα αρχικά στάδια της νόσου είτε αργότερα για να σταθεροποιήσουν την δράση της λεβοντόπα. Δεν είναι τόσο ισχυροί στην αντιμετώπιση της δυσκαμψίας και σε ηλικιωμένους ασθενείς μπορεί να προκαλέσουν σύγχυση.

Οι ΜΑΟ-Β αναστολείς αυξάνουν την παραγωγή ντοπαμίνης εντός των νευρικών κυττάρων.

Οι αναστολείς COMT ενισχύουν την δράση της λεβοντόπα εμποδίζοντας την αποδόμηση της ντοπαμίνης. Η χρήση τους επιτρέπει την μείωση της δόσης της λεβοντόπα.

Η αμανταδίνη είναι αποτελεσματική στα αρχικά στάδια ή στα τελικά γιατί μειώνει τις υπερκινησίες.

Τα αντιχολινεργικά φάρμακα βοηθούν στην ελάττωση του τρόμου και της δυσκαμψίας.

Τι είναι η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (Deep Brain stimulation-DBS);

Η μέθοδος αυτή βασίζεται στην εμφύτευση ηλεκτροδίων εντός του εγκεφάλου. Τα ηλεκτρόδια αυτά καταλήγουν σε συγκεκριμένες περιοχές (θάλαμος, υποθαλάμιος πυρήνας, ωχρά σφαίρα) οι οποίες ευθύνονται για τα παρκινσονικά συμπτώματα και μπλοκάρουν τα ηλεκτρικά σήματα που παράγονται από αυτές.

Τα ηλεκτρόδια συνδέονται με τον νευροδιεγέρτη, μια μικρή συσκευή που τοποθετείται υποδορίως κάτω από την κλείδα.

Η τοποθέτηση γίνεται με την μέθοδο της στερεοταξίας δηλαδή μέσω μικρής τομής στο κρανίο. Δεν καταστρέφεται μέρος του υγιή εγκεφαλικού ιστού.

Η μέθοδος συστήνεται για ασθενείς που έχουν τουλάχιστον 5 χρόνια πάρκινσον, με διακυμάνσεις και μερική έστω ανταπόκριση στην ντοπαμίνη.

ΙΔΙΟΠΑΘΗΣ ΤΡΟΜΟΣ

Τί είναι ιδιοπαθής τρόμος;

Ο ιδιοπαθής τρόμος είναι μια πολύ συχνή κινητική διαταραχή άγνωστης αιτιολογίας. Χαρακτηρίζεται από τρόμο (τρεμούλα) στα άνω άκρα που εμφανίζεται σε κάποια θέση ή κατά την κίνηση. Μπορεί να έχει αργή μεν αλλά προοδευτική επιδείνωση.
Σε κάποιους ασθενείς συνυπάρχει αστάθεια στη βάδιση και διαταραχή ισορροπίας.

Συμπτώματα

Γενικά τα συμπτώματα είναι τα εξής:
• Ο τρόμος ξεκινάει από το ένα χέρι και επεκτείνεται στο άλλο. Σπάνια μπορεί να επεκταθεί στο σύστοιχο κάτω άκρο.
• Αρχικά ο τρόμος μπορεί να εμφανίζεται περιοδικά και κυρίως σε συναισθηματική φόρτιση, κόπωση, πείνα, αλλαγές θερμοκρασίας. Προοδευτικά γίνεται μόνιμος και ενδεχομένως πιο έντονος. Ελαττώνεται με το αλκοόλ στο 50-70% των περιπτώσεων. Δεν εμφανίζεται όταν το άκρο είναι χαλαρό ούτε στον ύπνο.
• Δεν αποκλείεται το ένα χέρι να τρέμει περισσότερο από το άλλο.
• Ο τρόμος επίσης εμφανίζεται σε κεφάλι, φωνή, χείλη και πρόσωπο.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στο οικογενειακό ιστορικό και στην κλινική εξέταση.
Προκειμένου να αποκλεισθούν άλλες αιτίες χρειάζονται κάποιες εξετάσεις αίματος:
• Ηλεκτρολύτες
• Θυρεοειδικές ορμόνες
• Ουρία, κρεατινίνη
• Ηπατικά ένζυμα
• Σερουλοπλασμίνη, χαλκός
Η αξονική και η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου είναι φυσιολογικές στον ιδιοπαθή τρόμο.
Στην περίπτωση που ο τρόμος έχει αιφνίδια έναρξη και γρήγορη επιδείνωση συστήνεται να γίνεται μαγνητική τομογραφία.

Θεραπεία

Η πριμιδόνη και η προπρανολόλη είναι τα φάρμακα εκλογής.
Στις περιπτώσεις που ο τρόμος δεν είναι μόνιμος μπορεί να ληφθεί μια μικρή δόση προπρανολόλης ή αλκοόλ μισή ώρα πριν από κάποια δραστηριότητα στην οποία ο ασθενής δεν θέλει να τρέμει.
Άλλα φάρμακα που χρησιμοποιούνται είναι αντιεπιληπτικά ( τοπιραμάτη), αντιψυχωσικά ( κλοζαπίνη) και αντικαταθλιπτικά (μιρταζαπίνη).

ΣΚΛΗΡΥΝΣΗ ΚΑΤΑ ΠΛΑΚΑΣ

Το περιεχόμενο θα ενημερωθεί σύντομα.

ΕΠΙΛΗΨΙΑ

Το περιεχόμενο θα ενημερωθεί σύντομα.

ΜΥΑΣΘΕΝΕΙΑ

Το περιεχόμενο θα ενημερωθεί σύντομα.

ΝΕΥΡΟΠΑΘΕΙΕΣ

Το περιεχόμενο θα ενημερωθεί σύντομα.

ΔΥΣΤΟΝΙΑ

Το περιεχόμενο θα ενημερωθεί σύντομα.

ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ

Το περιεχόμενο θα ενημερωθεί σύντομα.

ΙΛΙΓΓΟΣ

Το περιεχόμενο θα ενημερωθεί σύντομα.

START TYPING AND PRESS ENTER TO SEARCH